Czy żywność ekologiczna to tylko modny trend, czy rzeczywiście zdrowsza alternatywa dla żywności konwencjonalnej? To pytanie nabiera szczególnego znaczenia w kontekście profilaktyki nowotworowej oraz żywienia w trakcie i po leczeniu onkologicznym.
Co mówią badania?
W dużym badaniu kohortowym przeprowadzonym we Francji (NutriNet-Santé), opublikowanym w 2018 roku, naukowcy przez siedem lat obserwowali niemal 69 tysięcy dorosłych osób (w większości kobiet). Wykazano, że osoby regularnie spożywające żywność ekologiczną miały o 25% niższe ryzyko zachorowania na nowotwory w porównaniu z osobami, które rzadko po nią sięgały. Najsilniejszy związek odnotowano w przypadku raka piersi po menopauzie oraz chłoniaków.
Możliwy mechanizm – mniejsze narażenie na pestycydy
Jednym z najbardziej prawdopodobnych wyjaśnień tych wyników jest mniejsze narażenie na pestycydy. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) klasyfikuje niektóre z nich – m.in. glifosat, malation i diazynon – jako substancje prawdopodobnie lub potencjalnie rakotwórcze.
Badania pokazują, że po przejściu z diety konwencjonalnej na ekologiczną wyraźnie spada stężenie metabolitów pestycydów w moczu, co sugeruje realne zmniejszenie ich obciążenia dla organizmu.
Czym różni się żywność ekologiczna?
Żywność ekologiczna produkowana jest bez użycia syntetycznych nawozów i chemicznych środków ochrony roślin. Rzadziej zawiera pozostałości pestycydów, a często charakteryzuje się wyższą zawartością antyoksydantów, polifenoli oraz witaminy C. Produkty konwencjonalne mogą natomiast zawierać więcej azotanów, a w przypadku żywności odzwierzęcej – również pozostałości antybiotyków czy hormonów wzrostu.
Co mówią nowsze analizy?
Mimo obiecujących wyników badań obserwacyjnych, najnowsze metaanalizy nie potwierdzają jednoznacznie, że spożywanie żywności ekologicznej obniża ogólne ryzyko zachorowania na nowotwory. Duży przegląd systematyczny nie wykazał istotnych różnic ani w ryzyku ogólnym, ani w odniesieniu do poszczególnych typów nowotworów.
Trudność w interpretacji tych wyników polega na tym, że osoby wybierające żywność ekologiczną zazwyczaj prowadzą również zdrowszy styl życia: jedzą więcej warzyw i owoców, rzadziej sięgają po alkohol i żywność przetworzoną, częściej są aktywne fizycznie. Oddzielenie wpływu samej żywności od tych czynników jest bardzo trudne.
Wnioski
Żywność ekologiczna może być elementem świadomych wyborów i częścią zdrowej diety, ale obecnie nie ma jednoznacznych dowodów, że jej spożywanie chroni przed nowotworami. Jeśli masz możliwość sięgania po produkty ekologiczne – warto to robić, ponieważ zmniejszają one ekspozycję na pestycydy.
Najważniejsze jednak pozostaje całościowe podejście do zdrowia: zróżnicowana dieta bogata w warzywa i owoce, ograniczenie żywności przetworzonej i używek, regularna aktywność fizyczna oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała.
***
Sources:
Association of Frequency of Organic Food Consumption With Cancer Risk. Findings From the NutriNet-Santé Prospective Cohort Study
https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2707948
Organic Foods for Cancer Prevention—Worth the Investment?
https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/article-abstract/2707943#
The Level of Adherence to Organic Food Consumption and Risk of Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11856173
***
Author: Joanna Niewolik
