Sztuczna inteligencja – jak może wspierać pacjentaboutIn
Sztuczna inteligencja (artificial intelligence – AI) coraz śmielej wkracza w różne obszary naszego życia, wspierając nas nie tylko w pracy, ale także w codziennych, zwykłych czynnościach. Dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć, jak z niej korzystać i pamiętać, że AI nie zastępuje człowieka – jest narzędziem, które ma wspierać i pomagać.
Badania przeprowadzone wśród Amerykanów pokazują, że według respondentów sztuczna inteligencja może w ciągu najbliższych 10 lat pomóc rozwiązać lub znacząco poprawić wiele globalnych wyzwań:
- rozwój nauki i innowacji – 69%
- opieka zdrowotna – 64%
- edukacja – 61%
- zdrowie psychiczne – 49%
- zmiany klimatyczne – 46%
- nierówności społeczne – 45%
- nierówności ekonomiczne – 42%
Tak wysoki odsetek osób dostrzegających potencjał sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia skłania do bliższego przyjrzenia się możliwościom jej wykorzystania w opiece nad pacjentem. Szczególnie interesujące wydaje się wsparcie, jakie AI może oferować pacjentom i ich bliskim w zrozumieniu diagnozy i leczenia, monitorowaniu kolejnych etapów terapii oraz poszukiwaniu odpowiedzi na nurtujące pytania.
AI może m.in.:
- tłumaczyć żargon medyczny na zrozumiały język,
- pomagać w czytaniu i interpretacji raportów,
- analizować trendy danych,
- szukać korelacji między objawami, leczeniem i terapiami,
- wspierać zarządzanie objawami oraz skutkami ubocznymi leczenia.
Narzędzia AI
Platform AI jest wiele. Poniżej przedstawiamy dwie, z których korzysta autor bloga Adventures with NETs (Przygody z guzem neuroendokrynnym) – Burt Rosen dzieląc się swoimi doświadczeniami i podpowiedziami.
ChatGPT
Korzystanie z ChatGPT jest darmowe, jednak założenie konta (również bezpłatnego) pozwala zapisywać rozmowy i wracać do nich później. Dzięki temu narzędzie może lepiej „uczyć się” użytkownika i udzielać coraz bardziej dopasowanych odpowiedzi.
Platforma deklaruje dbałość o prywatność i oferuje ustawienia ochrony danych, nie jest jednak zgodna z HIPAA (Health Insurance Portability and Accountability Act – amerykańską ustawą z 1996 r. dotyczącą ochrony danych medycznych). W warunkach polskich korzystając z narzędzi AI, warto zwracać uwagę na zasady ochrony danych osobowych oraz świadomie decydować, jakie informacje się udostępnia.
Autor bloga wykorzystuje ChatGPT m.in. do:
- analizowania trendów objawów i wzrostu guza w zestawieniu z terapiami,
- tłumaczenia żargonu medycznego,
- wyjaśniania wyników badań obrazowych,
- analizowania wyników badań krwi oraz zmian wielkości guzów.
MyDoctorFriend (MDF)
MyDoctorFriend to narzędzie skupione wyłącznie na opiece zdrowotnej i zgodne z HIPAA. Aby z niego korzystać, należy założyć konto — pierwszy miesiąc jest bezpłatny.
Autor bloga używa MDF do:
- monitorowania objawów,
- przygotowywania się do wizyt lekarskich,
- rozwiązywania drobnych problemów zdrowotnych na co dzień.
Jak zacząć?
Nie musisz rozumieć, jak działa AI, znać algorytmów ani zasad jej funkcjonowania.
Wystarczy:
- wejść na jedną z platform: https://chatgpt.com or https://www.mydoctorfriend.ai/signup,
- założyć konto,
- wpisać interesujące cię pytanie.
Jak zadawać pytania (prompty)?
Dobrze sformułowane pytania są kluczem do wartościowych odpowiedzi. AI może również pomóc w ich formułowaniu — wystarczy zapytać:
- „O co powinienem/powinnam cię zapytać?”
- „Co powinienem/powinnam ci powiedzieć, żeby dostać lepsze odpowiedzi?”
Im bardziej precyzyjnie sformułowane pytanie, tym bardziej użyteczna odpowiedź. Warto podawać odpowiedni kontekst (np. diagnozę czy etap leczenia), jednocześnie unikając udostępniania danych jednoznacznie identyfikujących pacjenta.
Poniżej znajduje się przewodnik po sposobach zadawania pytań.
| 🟥 Ogaboutlny prompt | Odpowiedź |
| Opowiedz mi o moim nowotworze. | Istnieje wiele rodzajów nowotworów. Leczenie zależy od typu, stadium choroby oraz twojego ogólnego stanu zdrowia. |
| Jak mogę poczuć się lepiej? | Ogólne działania, takie jak odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i zbilansowana dieta, mogą pomóc. |
| Co powinienem/powinnam jeść? | Jedz zdrowo, unikaj żywności przetworzonej i porozmawiaj z lekarzem o diecie. |
| 🟩 Konkretny prompt | Odpowiedź |
| Mam guz neuroendokrynny trzustki (PNET) stopnia 2, stadium 4, z przerzutami do wątroby i węzłów chłonnych. Jakie są obecnie moje najlepsze opcje leczenia? | Opcje mogą obejmować kontynuację leczenia lanreotydem, rozważenie terapii PRRT lub ewerolimusu oraz monitorowanie wzrostu zmian w wątrobie. |
| Przyjmuję lanreotyd i mam zmęczenie, biegunkę oraz egzemę. Co może pomóc, nie wpływając negatywnie na leczenie? | Można wspierać energię lekką aktywnością fizyczną i adaptogenami, kontrolować biegunkę poprzez błonnik i odpowiednie nawodnienie oraz obserwować czynniki wywołujące egzemę. |
| Jakie produkty są najlepsze dla osoby z PNET i łagodną biegunką, aby wspierać zdrowie jelit i poziom energii? | Wypróbuj dietę low-FODMAP z odpowiednią ilością błonnika; uwzględnij płatki owsiane, ryż, banany oraz małe porcje gotowanych warzyw. |
Tłumaczenie raportaboutw medycznych na prosty język
Po otrzymaniu nowego raportu medycznego możesz postąpić na dwa sposoby:
Opcja 1:
Otwórz raport w wersji elektronicznej, skopiuj jego treść i wklej ją do pola rozmowy w ChatGPT. Następnie zapytaj:
„Czy możesz przetłumaczyć to na prosty, zrozumiały język?”
Opcja 2:
Zapisz raport jako plik PDF (np. wybierając „drukuj” → „zapisz jako PDF”) lub zeskanuj dokument papierowy i wgraj plik do narzędzia, korzystając z ikony „+”. Obie platformy potrafią odczytywać pliki PDF. Następnie użyj tego samego promptu co w opcji 1.
Przykład:
| Opis kliniczny (język medyczny) | Wyjaśnienie prostym językiem |
| Duża, nieregularna, hipodensyjna masa trzustki wychwytująca DOTATATE, o wymiarach ok. 4,7 × 3,3 cm, SUV max 115,6; wcześniej 7,5 × 5,0 cm, SUV max 36. | Główny guz trzustki jest teraz mniejszy i mniej aktywny, co pokazuje, że leczenie działa. |
| Liczne przerzutowe zmiany w wątrobie z intensywnym wychwytem znacznika; największa w centralnej części wątroby ok. 3 cm, SUV max 40,9 (wcześniej 5,9 cm, SUV 30,3). Widoczne kilka nowych, mniejszych zmian. | Zmiany w wątrobie są w większości mniejsze, pojawiło się kilka bardzo drobnych nowych. Ogólnie sytuacja w wątrobie jest lepsza niż wcześniej. |
Zrozumienie opcji leczenia
Dzięki informacjom uzyskanym z AI możesz:
- lepiej zrozumieć dostępne opcje leczenia,
- poznać możliwe skutki uboczne i scenariusze,
- przygotować się do rozmowy z lekarzem jeszcze przed wizytą.
Aby uzyskać konkretne i wartościowe odpowiedzi, konieczne jest udostępnienie istotnych informacji. Im więcej danych ma ChatGPT lub MDF, tym lepiej dopasowane propozycje może przedstawić. Możesz dopytywać o szczegóły poszczególnych opcji czy etapów leczenia, zadając dalsze pytania. Zajrzyj do przewodnika po promptach powyżej, aby zobaczyć przykłady.
Przygotowanie do wizyty lekarskiej
Przed wizytą możesz poprosić AI o:
- ogólną listę pytań do lekarza,
- pytania dotyczące konkretnego tematu, np. badań klinicznych.
Przykładowe pytania:
- „Opowiedz mi o dostępnych badaniach klinicznych.”
- „O co powinienem/powinnam zapytać mojego lekarza?”
Przy zmianie lekarza lub szukaniu drugiej opinii AI może również przygotować zwięzłe podsumowanie medyczne na podstawie dotychczasowych rozmów, wgranych plików i informacji, obejmujące m.in.:
- diagnozę,
- aktualne leki,
- historię leczenia,
- badania obrazowe,
- rozmiary guzów.
Powyższe przykłady pokazują jedynie wybrane sposoby korzystania z platform AI. Warto samodzielnie eksplorować inne możliwości, pamiętając jednak, że sztuczna inteligencja nie zastępuje lekarza ani konsultacji ze specjalistą. Informacje uzyskane dzięki AI powinny być traktowane jako punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem czy terapeutą oraz uzupełnienie wiedzy, a nie jako ostateczna diagnoza czy podstawa do podejmowania decyzji medycznych.
Opracowane w oparciu o: How to use AI for your healthcare – a „how-to” guide: https://www.adventureswithnets.com/post/how-to-use-ai-for-your-healthcare-a-how-to-guide
***
Author: Joanna Niewolik
