Choroba onkologiczna cz\u0119sto uruchamia w bliskich potrzeb\u0119 dzia\u0142ania. Kiedy kto\u015b, kogo kochamy, choruje, trudno jest po prostu sta\u0107 obok. Chcemy co\u015b zrobi\u0107, zorganizowa\u0107, przyspieszy\u0107, przypilnowa\u0107, dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej, ochroni\u0107, podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, zdj\u0105\u0107 z tej osoby cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ci\u0119\u017caru. Po prostu\u2026 pom\u00f3c. W tym odruchu najcz\u0119\u015bciej jest du\u017co mi\u0142o\u015bci, l\u0119ku i bezradno\u015bci. Problem pojawia si\u0119, gdy pomoc przestaje by\u0107 wsparciem, a zaczyna stawa\u0107 si\u0119 przejmowaniem kontroli.<\/p>\n\n\n\n
Osoba choruj\u0105ca naprawd\u0119 mo\u017ce potrzebowa\u0107 pomocy. Mo\u017ce nie mie\u0107 si\u0142y ugotowa\u0107 obiadu, zawie\u017a\u0107 dokument\u00f3w, zadzwoni\u0107 do przychodni, odebra\u0107 lek\u00f3w, pojecha\u0107 sama na badanie albo rozmawia\u0107 z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 o wynikach. Mo\u017ce potrzebowa\u0107 obecno\u015bci, organizacji, konkret\u00f3w i praktycznego odci\u0105\u017cenia. Jednocze\u015bnie nadal pozostaje osob\u0105 doros\u0142\u0105, maj\u0105c\u0105 w\u0142asne zdanie, potrzeby, granice, tempo i prawo do decydowania o sobie. Choroba nie odbiera cz\u0142owiekowi podmiotowo\u015bci. To bardzo wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie: mo\u017cna kogo\u015b wspiera\u0107, nie odbieraj\u0105c mu poczucia wp\u0142ywu. Mo\u017cna pomaga\u0107, nie wyr\u0119czaj\u0105c we wszystkim, mo\u017cna by\u0107 blisko, nie decyduj\u0105c za drug\u0105 osob\u0119, mo\u017cna troszczy\u0107 si\u0119 – nie kontroluj\u0105c ka\u017cdego kroku.<\/p>\n\n\n\n
Bliscy pilnuj\u0105 godzin lek\u00f3w, sprawdzaj\u0105 zalecenia, dopytuj\u0105 lekarzy, szukaj\u0105 informacji, organizuj\u0105 kalendarz wizyt. Czasem robi\u0105 to, zanim zapytaj\u0105, czy dana pomoc jest potrzebna. Czasem z mi\u0142o\u015bci zaczynaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem nakaz\u00f3w: \u201enie mo\u017cesz si\u0119 denerwowa\u0107\u201d, \u201emusisz odpoczywa\u0107\u201d, \u201enie czytaj o tym\u201d, \u201enie id\u017a tam\u201d, \u201eja to za\u0142atwi\u0119\u201d, \u201ety si\u0119 tym nie zajmuj\u201d. Za tymi komunikatami mo\u017ce sta\u0107 troska – najcz\u0119\u015bciej przecie\u017c w\u0142a\u015bnie tak jest, ale nawet je\u015bli intencja bliskich jest dobra, efekt mo\u017ce by\u0107\u2026 bolesny. Osoba choruj\u0105ca mo\u017ce zacz\u0105\u0107 czu\u0107, \u017ce nie tylko choroba zmienia jej \u017cycie, ale tak\u017ce otoczenie odbiera jej przestrze\u0144 do bycia sob\u0105. Sprawczo\u015b\u0107 w chorobie nie oznacza, \u017ce cz\u0142owiek ma wszystko robi\u0107 sam. Nie oznacza samowystarczalno\u015bci ani udowadniania si\u0142y. Sprawczo\u015b\u0107 to poczucie, \u017ce nadal mam wp\u0142yw na cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia, \u017ce mog\u0119 wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107, \u017ce moje zdanie jest brane pod uwag\u0119, \u017ce mog\u0119 powiedzie\u0107 \u201etak\u201d, \u201enie\u201d, \u201ejeszcze nie\u201d, \u201epotrzebuj\u0119 inaczej\u201d – \u017ce pomoc nie dzieje si\u0119 nade mn\u0105, ale ze mn\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W chorobie onkologicznej tak wiele rzeczy bywa poza kontrol\u0105: terminy bada\u0144, wyniki, skutki uboczne leczenia, reakcje cia\u0142a, decyzje medyczne, kolejki, procedury. W\u0142a\u015bnie dlatego te obszary, w kt\u00f3rych chory mo\u017ce zachowa\u0107 wp\u0142yw, staj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne. Decyzja, z kim chce rozmawia\u0107, ile chce wiedzie\u0107, kto b\u0119dzie mi towarzyszy\u0107, jakiej pomocy potrzebuje, czy chce rozmawia\u0107 o chorobie czy o czym\u015b zwyczajnym. Czy potrzebuje rady – czy \u201etylko\u201d obecno\u015bci. Dla bliskich bywa to trudne, bo bezradno\u015b\u0107 jest jednym z najtrudniejszych do\u015bwiadcze\u0144 w chorobie bliskiej osoby. Kiedy nie mo\u017cna zabra\u0107 b\u00f3lu, cofn\u0105\u0107 diagnozy ani zagwarantowa\u0107 dobrych wynik\u00f3w – \u0142atwo pr\u00f3bowa\u0107 odzyska\u0107 kontrol\u0119 tam, gdzie si\u0119 da. Kontrola daje chwilow\u0105 ulg\u0119. Lista zada\u0144 daje poczucie, \u017ce \u201eco\u015b robimy\u201d. Problem w tym, \u017ce czasem ta ulga bliskich odbywa si\u0119 kosztem pacjenta, kt\u00f3ry zamiast wsparcia dostaje kolejny komunikat: \u201emusisz funkcjonowa\u0107 tak, \u017ceby\u015bmy my mniej si\u0119 bali\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dlatego jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rzeczy w pomaganiu jest pytanie, a nie zak\u0142adanie. Zamiast: \u201eja ci to za\u0142atwi\u0119\u201d, mo\u017cna powiedzie\u0107: \u201echcesz, \u017cebym pomog\u0142a ci to za\u0142atwi\u0107?\u201d. Zamiast: \u201enie idziesz sama na wizyt\u0119\u201d, mo\u017cna zapyta\u0107: \u201eczy chcesz, \u017cebym z tob\u0105 pojecha\u0142?\u201d. Zamiast: \u201enie czytaj wynik\u00f3w, ja sprawdz\u0119\u201d, mo\u017cna powiedzie\u0107: \u201emog\u0119 by\u0107 obok, kiedy b\u0119dziesz je czyta\u0107, je\u015bli tego potrzebujesz\u201d. To drobna r\u00f3\u017cnica j\u0119zykowa, ale ogromna r\u00f3\u017cnica emocjonalna. W pierwszej wersji kto\u015b przejmuje ster. W drugiej – oferuje obecno\u015b\u0107 i zostawia wyb\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n Osoba choruj\u0105ca ma prawo potrzebowa\u0107 wsparcia i jednocze\u015bnie nie chcie\u0107 by\u0107 wyr\u0119czana we wszystkim. Ma prawo powiedzie\u0107: \u201epotrzebuj\u0119 pomocy, ale chc\u0119 sama zdecydowa\u0107, w czym\u201d.<\/strong> Ma prawo poprosi\u0107: \u201enie odpowiadaj za mnie u lekarza, chyba \u017ce ci\u0119 o to poprosz\u0119\u201d. Mo\u017ce powiedzie\u0107: \u201echc\u0119, \u017ceby\u015b by\u0142 ze mn\u0105, ale nie chc\u0119, \u017ceby\u015b wszystko organizowa\u0142 po swojemu\u201d. \u00a0Takie zdania mog\u0105 by\u0107 trudne do wypowiedzenia, bo chorzy cz\u0119sto boj\u0105 si\u0119 zrani\u0107 bliskich. Widz\u0105 ich zm\u0119czenie, l\u0119k i starania. Nie chc\u0105 wyj\u015b\u0107 na niewdzi\u0119cznych. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce postawienie granicy nie jest odrzuceniem pomocy – to mo\u017ce by\u0107 spos\u00f3b na uratowanie relacji przed narastaj\u0105c\u0105 frustracj\u0105(!). Niewypowiedziane napi\u0119cie cz\u0119sto nie znika – zbiera si\u0119 pod powierzchni\u0105, a\u017c w ko\u0144cu wybucha z\u0142o\u015bci\u0105, p\u0142aczem albo wycofaniem.<\/p>\n\n\n\n Dobra pomoc nie polega na tym, \u017ceby zabra\u0107 pacjentowi wszystkie trudno\u015bci – cz\u0119sto nie da si\u0119 tego zrobi\u0107. Dobra pomoc polega raczej na tym, \u017ceby nie zostawia\u0107 go samego z tym, co trudne, i jednocze\u015bnie nie zabiera\u0107 mu prawa do w\u0142asnego sposobu prze\u017cywania choroby. To wsparcie, kt\u00f3re m\u00f3wi: \u201ejestem obok\u201d, a nie: \u201eteraz ja wiem lepiej\u201d. To obecno\u015b\u0107, kt\u00f3ra daje oparcie, ale nie zas\u0142ania ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce potrzeby mog\u0105 si\u0119 zmienia\u0107. Raz b\u0119dzie chcia\u0142a jecha\u0107 na wizyt\u0119 sama, innym razem poprosi, \u017ceby kto\u015b by\u0142 obok. To nie jest niekonsekwencja – to naturalna zmienno\u015b\u0107 w sytuacji obci\u0105\u017cenia. Dlatego pomoc potrzebuje by\u0107 elastyczna, a nie oparta na sztywnym za\u0142o\u017ceniu: \u201eod teraz robimy wszystko za ciebie\u201d albo \u201eskoro chcesz samodzielno\u015bci, to rad\u017a sobie sama\u201d. Jednym z najbardziej wspieraj\u0105cych komunikat\u00f3w, jakie pacjent mo\u017ce us\u0142ysze\u0107, jest: \u201epowiedz mi, jak mam ci pomaga\u0107, \u017ceby by\u0142o ci dobrze\u201d. W tym zdaniu jest gotowo\u015b\u0107, troska i szacunek. Nie ma presji. Nie ma przejmowania steru. Jest zaproszenie do wsp\u00f3\u0142pracy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A jednym z najwa\u017cniejszych zda\u0144, jakie pacjent mo\u017ce da\u0107 sobie prawo wypowiedzie\u0107, jest: \u201epotrzebuj\u0119 wsparcia, ale te\u017c decydowania o sobie\u201d. To zdanie nie jest sprzeczno\u015bci\u0105. Mo\u017cna potrzebowa\u0107 pomocy i nadal chcie\u0107 mie\u0107 wp\u0142yw. Mo\u017cna by\u0107 s\u0142abszym fizycznie i nadal by\u0107 osob\u0105, kt\u00f3ra wie, czego potrzebuje. Mo\u017cna przyjmowa\u0107 opiek\u0119 i jednocze\u015bnie stawia\u0107 granice. Mo\u017cna by\u0107 wdzi\u0119cznym za trosk\u0119 i prosi\u0107, \u017ceby by\u0142a mniej kontroluj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n Wsparcie w chorobie nie powinno odbiera\u0107 cz\u0142owiekowi poczucia, \u017ce nadal jest sob\u0105. Najlepsza pomoc nie polega na tym, \u017ce bliscy robi\u0105 wszystko za pacjenta – polega na tym, \u017ce pomagaj\u0105 mu zachowa\u0107 mo\u017cliwie du\u017co wp\u0142ywu tam, gdzie ten wp\u0142yw jest jeszcze dost\u0119pny. Czasem b\u0119dzie to wp\u0142yw na wielkie decyzje, czasem tylko na drobiazgi: por\u0119 rozmowy, spos\u00f3b sp\u0119dzenia dnia, to, kto pojedzie na wizyt\u0119, albo to, czy dzisiaj rozmawiamy o chorobie czy po prostu pijemy razem herbat\u0119.<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n Author: Katarzyna Binkiewicz, M.A. <\/p>\n\n\n\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Choroba onkologiczna cz\u0119sto uruchamia w bliskich potrzeb\u0119 dzia\u0142ania. Kiedy kto\u015b, kogo kochamy, choruje, trudno jest po prostu sta\u0107 obok. Chcemy co\u015b zrobi\u0107, zorganizowa\u0107, przyspieszy\u0107, przypilnowa\u0107, dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej, ochroni\u0107, podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, zdj\u0105\u0107 z tej osoby cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ci\u0119\u017caru. Po prostu\u2026 pom\u00f3c. W tym odruchu najcz\u0119\u015bciej jest du\u017co mi\u0142o\u015bci, l\u0119ku i bezradno\u015bci. Problem pojawia si\u0119, gdy […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":73124,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"page_title":"","first_name":"","last_name":"","name_variation":"","funds_collected":0,"funds_target":0,"currency":"","left_on_the_subaccount":0,"refunded_expenses":0,"collection_on":"","content_update":"","number_pln":"","number_usd":"","number_eur":"","number_gbp":"","swift":"","transfer_title":"","recipient_details":"","krs":"","tax_specific_target":"","fundraiser_iri":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-73123","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"landscape":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"portraits":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"thumbnail":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul-600x565.png",600,565,true],"medium":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul-305x172.png",305,172,true],"large":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",980,554,false],"1536x1536":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"2048x2048":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul-18x10.png",18,10,true],"post-thumbnail":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul.png",1000,565,false],"humani-recent-post":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul-200x160.png",200,160,true],"humani-post-grid":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/wsparcie-artykul-820x565.png",820,565,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Anna \u017buchniewicz","author_link":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/author\/azuchniewicz\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Baza wiedzy<\/a>","rttpg_excerpt":"Choroba onkologiczna cz\u0119sto uruchamia w bliskich potrzeb\u0119 dzia\u0142ania. Kiedy kto\u015b, kogo kochamy, choruje, trudno jest po prostu sta\u0107 obok. Chcemy co\u015b zrobi\u0107, zorganizowa\u0107, przyspieszy\u0107, przypilnowa\u0107, dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej, ochroni\u0107, podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, zdj\u0105\u0107 z tej osoby cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ci\u0119\u017caru. Po prostu\u2026 pom\u00f3c. W tym odruchu najcz\u0119\u015bciej jest du\u017co mi\u0142o\u015bci, l\u0119ku i bezradno\u015bci. Problem pojawia si\u0119, gdy…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73123"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73123"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73125,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73123\/revisions\/73125"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}