S\u0105 osoby, kt\u00f3re po diagnozie bardzo szybko s\u0142ysz\u0105: \u201ejeste\u015b taka dzielna\u201d, \u201epodziwiam ci\u0119\u201d, \u201enie wiem, sk\u0105d bierzesz tyle si\u0142y\u201d. Czasem te s\u0142owa naprawd\u0119 nios\u0105 – daj\u0105 poczucie, \u017ce kto\u015b widzi, docenia, \u017ce wysi\u0142ek nie jest niewidzialny. Ale czasem s\u0142owa te staj\u0105 si\u0119 te\u017c czym\u015b w rodzaju roli, z kt\u00f3rej trudno wyj\u015b\u0107. Skoro wszyscy widz\u0105 we mnie osob\u0119 siln\u0105, to chyba nie mog\u0119 si\u0119 ju\u017c rozsypa\u0107? Skoro jestem t\u0105, kt\u00f3ra uspokaja dzieci, podtrzymuje partnera, chroni rodzic\u00f3w przed l\u0119kiem, organizuje leczenie, odpowiada na wiadomo\u015bci i jeszcze m\u00f3wi \u201edam rad\u0119\u201d, to gdzie w tym wszystkim jest miejsce na mnie? Na moje emocje, na moje my\u015bli?<\/p>\n\n\n\n
W chorobie onkologicznej choruj\u0105cy bardzo cz\u0119sto nie jest tylko osob\u0105, kt\u00f3ra potrzebuje wsparcia – bywa te\u017c kim\u015b, kto wspiera innych. Pociesza rodzin\u0119 po w\u0142asnych wynikach. M\u00f3wi partnerowi, \u017ce \u201eb\u0119dzie dobrze\u201d, cho\u0107 sam nie ma takiej pewno\u015bci. U\u015bmiecha si\u0119 do dzieci, \u017ceby si\u0119 nie ba\u0142y i nie martwi\u0142y. Przed rodzicami ukrywa szczeg\u00f3\u0142y, bo \u201emama tego nie ud\u017awignie\u201d. Odbiera telefony, t\u0142umaczy, uspokaja, czasem nawet \u017cartuje, \u017ceby roz\u0142adowa\u0107 napi\u0119cie. I cho\u0107 mo\u017ce to wyp\u0142ywa\u0107 z mi\u0142o\u015bci, troski i odpowiedzialno\u015bci, to bywa ogromnie obci\u0105\u017caj\u0105ce. Bycie dzielnym mo\u017ce by\u0107 ok, ale nie wtedy, gdy staje si\u0119 obowi\u0105zkiem.<\/p>\n\n\n\n
Diagnoza choroby nowotworowej jest kryzysem. Pojawiaj\u0105 si\u0119 przer\u00f3\u017cne emocje, obni\u017cony nastr\u00f3j, przeci\u0105\u017cenie. Nie zawsze jednak te emocje i stany \u201ewidzimy na zewn\u0105trz\u201d. Osoba choruj\u0105ca mo\u017ce z zewn\u0105trz wygl\u0105da\u0107 na \u201eradz\u0105c\u0105 sobie\u201d, a jednocze\u015bnie w \u015brodku prze\u017cywa\u0107 ogromne napi\u0119cie. I te osoby tak\u017ce ponosz\u0105 ogromne koszty – koszty tego \u201edobrego radzenia sobie\u201d. Przychodz\u0105 punktualnie na leczenie, pami\u0119taj\u0105 zalecenia, prowadz\u0105 kalendarz bada\u0144, wspieraj\u0105 bliskich i sprawiaj\u0105 wra\u017cenie bardzo opanowanych. Otoczenie mo\u017ce uzna\u0107, \u017ce \u201eona sobie \u015bwietnie radzi\u201d albo \u201eon nie potrzebuje rozmowy, bo jest taki sprawczy i zadaniowy\u201d. Tymczasem sprawne dzia\u0142anie nie wyklucza cierpienia. Mo\u017cna organizowa\u0107 leczenie i p\u0142aka\u0107 w \u0142azience. Mo\u017cna \u017cartowa\u0107 na wizycie i ba\u0107 si\u0119 w nocy. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 \u201ewszystko ok\u201d, bo nie ma si\u0119 si\u0142y t\u0142umaczy\u0107, jak bardzo nie jest ok.<\/p>\n\n\n\n
Wiele os\u00f3b choruj\u0105cych m\u00f3wi: \u201eNie chc\u0119 ich martwi\u0107\u201d. To zdanie pojawia si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Nie chc\u0119 martwi\u0107 dzieci, nie chc\u0119, \u017ceby m\u0105\u017c si\u0119 za\u0142ama\u0142, nie chc\u0119, \u017ceby rodzice p\u0142akali. Nie chc\u0119 by\u0107 ci\u0119\u017carem. Nie chc\u0119, \u017ceby wszyscy patrzyli na mnie przez pryzmat choroby. Za tymi s\u0142owami zwykle stoi troska, mi\u0142o\u015b\u0107 – ale mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra wymaga od jednej osoby ci\u0105g\u0142ego trzymania wszystkiego w ryzach, mo\u017ce zacz\u0105\u0107 kosztowa\u0107 zbyt wiele. Chronienie bliskich przed ka\u017cd\u0105 trudn\u0105 emocj\u0105 ma te\u017c drug\u0105 stron\u0119. Rodzina cz\u0119sto i tak wyczuwa napi\u0119cie. Dzieci widz\u0105 zmian\u0119 tonu g\u0142osu, partner zauwa\u017ca cisz\u0119, rodzice s\u0142ysz\u0105 zm\u0119czenie. Kiedy wszyscy pr\u00f3buj\u0105 chroni\u0107 siebie nawzajem, w domu mo\u017ce zrobi\u0107 si\u0119 bardzo\u2026 samotnie. Ka\u017cdy si\u0119 boi, ale nikt nie chce by\u0107 pierwszym, kto powie o tym g\u0142o\u015bno.<\/p>\n\n\n\n
I nie chodzi o to, \u017ceby zalewa\u0107 si\u0119 wzajemnie emocjami. Nie chodzi te\u017c o to, \u017ceby m\u00f3wi\u0107 dzieciom wszystko, bez filtra i bez dostosowania do wieku. Chodzi o prawd\u0119 podan\u0105 w bezpieczny spos\u00f3b – o mo\u017cliwo\u015b\u0107 powiedzenia: \u201eDzisiaj jest mi ci\u0119\u017cko\u201d, \u201ePotrzebuj\u0119 odpocz\u0105\u0107\u201d, \u201eNie mam teraz si\u0142y pociesza\u0107\u201d, \u201eChc\u0119, \u017ceby\u015b mnie przytuli\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Warto odr\u00f3\u017cni\u0107 byciem dzielnym od samotnego d\u017awigania. Si\u0142a mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce id\u0119 na badanie, cho\u0107 si\u0119 boj\u0119, \u017ce zadaj\u0119 lekarzowi pytania, \u017ce m\u00f3wi\u0119 bliskim, czego potrzebuj\u0119, \u017ce pozwalam sobie na \u0142zy, \u017ce prosz\u0119 o pomoc. Samotne d\u017awiganie to co\u015b innego. To przekonanie, \u017ce musz\u0119 by\u0107 spokojna za wszystkich, \u017ce m\u00f3j smutek jest zbyt trudny dla innych, \u017ce je\u015bli raz si\u0119 rozklej\u0119, to wszystko si\u0119 zawali – \u017ce moje potrzeby mog\u0105 (czy musz\u0105) poczeka\u0107, bo teraz wa\u017cniejsze s\u0105 emocje rodziny. A przecie\u017c osoba choruj\u0105ca te\u017c ma prawo do opieki. Nawet je\u015bli jest rodzicem, nawet je\u015bli inni przyzwyczaili si\u0119, \u017ce daje rad\u0119. Choroba nie odbiera doros\u0142o\u015bci, sprawczo\u015bci ani godno\u015bci, ale mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce cz\u0142owiek potrzebuje wi\u0119cej czu\u0142o\u015bci, obecno\u015bci i odci\u0105\u017cenia. To nie jest regres i nie s\u0142abo\u015b\u0107. To adekwatna reakcja na sytuacj\u0119, kt\u00f3ra naprawd\u0119 jest trudna.<\/p>\n\n\n\n
Koszt ci\u0105g\u0142ego bycia dzielnym cz\u0119sto pojawia si\u0119 po cichu. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 zm\u0119czenie rozmowami. Potem irytacja, \u017ce trzeba wszystkim odpowiada\u0107 na pytania. P\u00f3\u017aniej poczucie winy, \u017ce nie ma si\u0119 cierpliwo\u015bci dla bliskich. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 problemy ze snem, napi\u0119cie w ciele, p\u0142aczliwo\u015b\u0107, wycofanie. Czasem pacjent m\u00f3wi: \u201eNie wiem, czemu jestem taka z\u0142a, przecie\u017c wszyscy chc\u0105 dobrze\u201d albo: \u201eMam cudown\u0105 rodzin\u0119, nie powinnam narzeka\u0107\u201d. Ale wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i przeci\u0105\u017cenie mog\u0105 istnie\u0107 jednocze\u015bnie – mo\u017cna kocha\u0107 swoich bliskich i mie\u0107 do\u015b\u0107 bycia ich emocjonalnym centrum dowodzenia. A bliscy nie potrzebuj\u0105 zapewnie\u0144 – czasem bardziej potrzebuj\u0105 zaproszenia do prawdziwego kontaktu. Partner mo\u017ce nie chcie\u0107 by\u0107 chroniony przed wszystkim. Doros\u0142e dziecko mo\u017ce chcie\u0107 pom\u00f3c, a nie tylko s\u0142ysze\u0107, \u017ce \u201enie trzeba\u201d. Rodzic mo\u017ce p\u0142aka\u0107, ale to nie znaczy, \u017ce osoba choruj\u0105ca zrobi\u0142a co\u015b z\u0142ego, m\u00f3wi\u0105c prawd\u0119. \u0141zy bliskich nie s\u0105 czym\u015b, co trzeba natychmiast zatrzyma\u0107 – s\u0105 naturaln\u0105 odpowiedzi\u0105 na mi\u0142o\u015b\u0107, l\u0119k i bezradno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W praktyce warto zacz\u0105\u0107 od ma\u0142ych krok\u00f3w. Nie trzeba od razu opowiada\u0107 wszystkiego. Mo\u017cna wybra\u0107 jedn\u0105 zaufan\u0105 osob\u0119 i powiedzie\u0107 jej troch\u0119 wi\u0119cej ni\u017c zwykle. Mo\u017cna ustali\u0107, \u017ce nie osoba choruj\u0105ca b\u0119dzie informowa\u0142a ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 o ka\u017cdym wyniku, tylko zrobi to kto\u015b bliski. Mo\u017cna poprosi\u0107, \u017ceby pytania \u201ejak si\u0119 czujesz?\u201d nie pada\u0142y dziesi\u0119\u0107 razy dziennie, ale \u017ceby by\u0142a przestrze\u0144 na spokojn\u0105 rozmow\u0119 wtedy, kiedy pacjent ma si\u0142\u0119. Mo\u017cna powiedzie\u0107: \u201eDzisiaj nie potrzebuj\u0119 rad. Potrzebuj\u0119, \u017ceby\u015b posiedzia\u0142 obok\u201d. To s\u0105 proste komunikaty, ale cz\u0119sto bardzo odci\u0105\u017caj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119taj te\u017c, \u017ce masz prawo czu\u0107 to, co czujesz. W chorobie mo\u017cna mie\u0107 dni pe\u0142ne nadziei i dni pe\u0142ne l\u0119ku. Mo\u017cna jednego dnia planowa\u0107 wakacje, a nast\u0119pnego ba\u0107 si\u0119 kolejnego badania. Mo\u017cna \u015bmia\u0107 si\u0119 przy kawie i p\u0142aka\u0107 wieczorem. To nie jest sprzeczno\u015b\u0107 – to jest ludzka psychika pr\u00f3buj\u0105ca odnale\u017a\u0107 si\u0119 w sytuacji, kt\u00f3ra zmienia poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli napi\u0119cie, smutek, l\u0119k, bezsenno\u015b\u0107 albo poczucie przeci\u0105\u017cenia utrzymuj\u0105 si\u0119 i zaczynaj\u0105 zabiera\u0107 codzienne funkcjonowanie, warto si\u0119gn\u0105\u0107 po profesjonalne wsparcie. Nie dlatego, \u017ce \u201ejest bardzo \u017ale\u201d albo \u201ekto\u015b sobie nie radzi\u201d. Raczej dlatego, \u017ce nie wszystko trzeba unie\u015b\u0107 samemu. Nie musisz by\u0107 dzielna, dzielny ca\u0142y czas. Nie musisz najpierw wszystkich uspokoi\u0107, \u017ceby dopiero potem zaj\u0105\u0107 si\u0119 sob\u0105. Nie musisz by\u0107 \u201e\u0142atwym pacjentem\u201d, \u201esiln\u0105 mam\u0105\u201d, \u201edzieln\u0105 \u017con\u0105\u201d, \u201espokojn\u0105 c\u00f3rk\u0105\u201d przez ca\u0142y czas. Mo\u017cesz by\u0107 osob\u0105 w chorobie. Osob\u0105, kt\u00f3ra czasem ma si\u0142\u0119, a czasem jej nie ma. Osob\u0105, kt\u00f3ra wspiera innych, ale te\u017c sama potrzebuje oparcia. I to ok.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwa si\u0142a to nie zawsze u\u015bmiech, opanowanie i \u201edam rad\u0119\u201d, czasem to tak\u017ce powiedzenie: \u201edzisiaj nie daj\u0119 rady\u201d, czasem p\u0142acz przy kim\u015b zaufanym, czasem odwo\u0142anie rozmowy, na kt\u00f3r\u0105 nie ma si\u0119 przestrzeni. Czasem to pro\u015bba o pomoc w codzienno\u015bci: obiad, transport, telefon do przychodni, obecno\u015b\u0107 w poczekalni.<\/p>\n\n\n\n
Byciem dzielnym nie musi oznacza\u0107 samotno\u015bci. Mo\u017ce oznacza\u0107 zgod\u0119 na to, \u017ce w chorobie cz\u0142owiek nadal ma prawo by\u0107 \u201eca\u0142y\u201d – silny i kruchy, spokojny i przestraszony, wspieraj\u0105cy i potrzebuj\u0105cy wsparcia. I \u017ce \u017cadna z tych cz\u0119\u015bci nie odbiera mu godno\u015bci. Przeciwnie – dopiero razem tworz\u0105 prawdziwy obraz osoby, kt\u00f3ra mierzy si\u0119 z czym\u015b trudnym i nie musi robi\u0107 tego w pojedynk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
Author: Katarzyna Binkiewicz, M.A. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0105 osoby, kt\u00f3re po diagnozie bardzo szybko s\u0142ysz\u0105: \u201ejeste\u015b taka dzielna\u201d, \u201epodziwiam ci\u0119\u201d, \u201enie wiem, sk\u0105d bierzesz tyle si\u0142y\u201d. Czasem te s\u0142owa naprawd\u0119 nios\u0105 – daj\u0105 poczucie, \u017ce kto\u015b widzi, docenia, \u017ce wysi\u0142ek nie jest niewidzialny. Ale czasem s\u0142owa te staj\u0105 si\u0119 te\u017c czym\u015b w rodzaju roli, z kt\u00f3rej trudno wyj\u015b\u0107. Skoro wszyscy widz\u0105 we […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":73094,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"page_title":"","first_name":"","last_name":"","name_variation":"","funds_collected":0,"funds_target":0,"currency":"","left_on_the_subaccount":0,"refunded_expenses":0,"collection_on":"","content_update":"","number_pln":"","number_usd":"","number_eur":"","number_gbp":"","swift":"","transfer_title":"","recipient_details":"","krs":"","tax_specific_target":"","fundraiser_iri":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-73093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"landscape":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"portraits":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"thumbnail":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent-600x565.png",600,565,true],"medium":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent-305x172.png",305,172,true],"large":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",980,554,false],"1536x1536":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"2048x2048":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent-18x10.png",18,10,true],"post-thumbnail":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent.png",1000,565,false],"humani-recent-post":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent-200x160.png",200,160,true],"humani-post-grid":["https:\/\/fundacjarakiety.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/kiedy-pacjent-820x565.png",820,565,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Anna \u017buchniewicz","author_link":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/author\/azuchniewicz\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Baza wiedzy<\/a>","rttpg_excerpt":"S\u0105 osoby, kt\u00f3re po diagnozie bardzo szybko s\u0142ysz\u0105: \u201ejeste\u015b taka dzielna\u201d, \u201epodziwiam ci\u0119\u201d, \u201enie wiem, sk\u0105d bierzesz tyle si\u0142y\u201d. Czasem te s\u0142owa naprawd\u0119 nios\u0105 – daj\u0105 poczucie, \u017ce kto\u015b widzi, docenia, \u017ce wysi\u0142ek nie jest niewidzialny. Ale czasem s\u0142owa te staj\u0105 si\u0119 te\u017c czym\u015b w rodzaju roli, z kt\u00f3rej trudno wyj\u015b\u0107. Skoro wszyscy widz\u0105 we…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73093"}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73093"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73095,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73093\/revisions\/73095"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacjarakiety.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}